In 2026 staat Blikveld in het teken van Landschap doorgronden. Met dit jaarthema nodigen we iedereen die met het landschap werkt of ermee verbonden is uit om samen dieper te kijken dan wat zich aan de oppervlakte toont. Het ontwerp is een belangrijk vertrekpunt en daarbij leggen we de nadruk op wat een landschap ondergronds, of dicht bij de grond, draagt: bodem en water, gebruik en beheer, wortels, leidingen en verhalen die vaak pas zichtbaar worden wanneer je je erin verdiept. In het doorgronden van het landschap, leggen we het ontwerp opnieuw dicht bij wie en wat met het landschap leeft.

DAGINDELING

09u30 • Onthaal (Spoor 95)

10u00 • Opening en welkom (Auditorium)

10u30 – 11u30 • Lezing ‘De stad als levend systeem: over wortels, netwerken en nieuwe denkruimte’
• Joyce van den Berg – Studio Berg
(Auditorium)

11u30 – 12u30 • Lezing ‘Ontwerpen met bodem, groei en materiaalstromen’
• Mathieu Gontier – Wagon Landscaping
(Auditorium, ENG)

12u30 • Vegetarische broodjeslunch met verse soep (Spoor 95)

13u30 – 15u30 • Parallelle sessies

Doorgrondsessies

13u30 – 14u30 • Doorgrondsessie 1: Duo-lezing ‘Hoe bottom-up dynamieken betrekken in de ontwerppraktijk?’
• Baptist Vlaeminck en Daan Van Tassel – Stad Leuven
(Auditorium)

13u30 – 14u30 • Doorgrondsessie 2: Voorstelling ‘Recente publicaties uit de Lage Landen’
• Van Bloempot tot Landschap – Jan Villain
• Geschiedenis van onze grond – Jasper Verhaegen
(Zaal Isabella+, max. 40 deelnemers, VOLZET)

14u50 – 15u50 • Doorgrondsessie 3: Lezing ‘Ruimtelijke inzichten: Van ondergrond tot bron’
• Sven Augusteyns over ‘De Doorgrondkaart’ – OMGEVING
• Els Van Loon en Karen Dirickx over ‘Terug naar de bron’ – Provincie Vlaams Brabant
(Auditorium)

14u50 – 15u50 • Doorgrondsessie 4: Case study ‘Wat met de bodem na verontreiniging?’
• Dirk Dubin – Bio2Clean
(Zaal Isabella+, max. 40 deelnemers, VOLZET)

Workshops en excursies

13u30 – 15u30 • Workshop ‘Mudgrams en bodemverhalen’
• Dries Segers
ism. Stad en Architectuur
(Bibliotheek Tweebronnen, max. 20 deelnemers, VOLZET)

13u30 – 15u30 • Fietsexcursie ‘De opengelegde Dijle’
• Ontwerpbureau Pauwels
ism. Luk Vanmaele
(Buiten, max. 20 deelnemers, zelf fiets voorzien, VOLZET)

13u30 – 15u30 • Excursie ‘Leren met de bodem’
• Plant en Houtgoed
• Joeri Steeno – Stad Leuven
ism. Geert Meysmans – EHB en Blikveld
(Buiten, max. 20 deelnemers, VOLZET)

15u30 – 16u00 • Koffiepauze (Spoor 95)

16u00 – 16u45 • Lezing ‘Landschapsarchitectuur: Artistieke Verbeelding, Beleving en Duurzame Systemen’
• Kenny Vandepoel en Christophe Eraly – Overlant
(Auditorium)

16u45 – 17u30 • Afsluitend panelgesprek, prijsuitreikingen en dankwoord (Auditorium)

17u30 – 19u00 • Receptie (Spoor 95)

19u00 • Einde

PROGRAMMA

10u30 – 11u30 • De Stad als Levend Systeem: over wortels, netwerken en nieuwe denkruimte
Lezing door Joyce van den Berg – Studio Berg

Joyce van den Berg is landschapsarchitect en werkt vanuit Studio Berg aan vraagstukken op het snijvlak van ontwerp, systeeminnovatie en strategische gebiedsontwikkeling. Ze is gespecialiseerd in complexe en toekomstgerichte opgaven waarin ruimtelijke ordening, ondergrond, ecologie, energie en organisatieverandering samenkomen. In haar werk richt ze zich op het inzichtelijk maken van deze meerlagige systemen en het verbinden van ontwerp, beleid en uitvoering.

Joyce werkt interdisciplinair en datagedreven, en brengt ontwerpers, ingenieurs, onderzoekers en bestuurders samen rond gedeelde ruimtelijke en ecologische ambities. Ze ontwikkelt nieuwe methoden om stedelijke transities te ondersteunen, waaronder integrale ontwerpmethoden voor de openbare ruimte en bodem-gedreven ontwerpstrategieën.

Joyce is mede-initiatiefnemer en auteur van o.a. BiodiverCITY – A Matter of Vital Soil!, een onderzoek naar verborgen stedelijke biodiversiteit dat zij ontwikkelde met onder meer de Gemeente Amsterdam, Naturalis, NIOO-KNAW, ARTIS en Inside Outside. Haar publicaties en projecten worden internationaal opgepikt en toegepast als inspiratie voor bodem-gedreven ontwerpmethoden.

Beelden © Jeahun Park

11u30 – 12u30 • Ontwerpen met bodem, groei en materiaalstromen
Lezing door Mathieu Gontier – Wagon Landscaping

Wagon Landscaping werd in 2010 opgericht door landschapsarchitecten Mathieu Gontier en François Vadepied, beiden opgeleid aan de École Nationale Supérieure de Paysage in Versailles (ENSP). Het bureau groeide uit tot een interdisciplinair team van zeven mensen: twee partners, twee projectleiders en drie projectmedewerkers.

Het studio-werk laat zich niet vangen in een dogmatische ontwerpbenadering; hun werkwijze ontwikkelt zich door de tijd met hun ervaringen, gevoed door het dagelijkse werken in en met het landschap. Ontwerp en uitvoering worden bewust samengebracht — twee domeinen die doorgaans gescheiden blijven. Daardoor varieert het gereedschap van het team van potlood en computer tot schop, hamer en cirkelzaag.

Binnen deze aanpak speelt de hand een dubbele rol: zij tekent, zij bouwt — en zij is, in wezen, de hand van een tuinier. Het tuinieren vormt een manier van kijken die het bureau diep in het landschap laat wortelen. Kennis van bodem, groei en materiaalstromen wordt ingezet als ontwerpmiddel; hergebruik, aandacht voor grondgesteldheid en een zuinige, precieze maakpraktijk staan centraal.

Foto’s © Wagon Landscaping

13u30 – 14u30 • Doorgrondsessie 1: Duo-lezing ‘Hoe bottom-up dynamieken betrekken in de ontwerppraktijk?’
Lezing door Baptist Vlaeminck en Daan Van Tassel – Stad Leuven

Baptist Vlaeminck is projectcoördinator bij Stad Leuven en werkt aan de uitvoering van de lokale klimaatadaptatiestrategie binnen het Europese LIFE PACT-project. Hij vertaalt stedelijke klimaatambities naar concrete natuur-gebaseerde oplossingen, met een sterke focus op haalbaarheid, schaal en betrokkenheid van bewoners.
Zijn werk kenmerkt zich door laagdrempelige burgerparticipatie en co-creatie, zowel in het publieke als het private domein. Hij initieerde onder meer de Leuvense Tegeltaxi en stond aan de basis van zichtbare vergroeningstrajecten zoals de Spaanse Kroonwijk, het Rietensplein en de Kardinaalstraat. Tijdens de lezing deelt hij inzichten uit deze projecten en verkent hij hoe burgergedreven processen het landschapsontwerp kunnen versterken.

Daan Van Tassel is ruimtelijk planner bij de Stad Leuven, waar hij zich inzet voor stedelijke duurzaamheid, klimaatadaptatie en participatieve processen. In zijn werk koppelt hij ruimtelijke planning aan klimaatinspanningen, onder meer via trajecten zoals de transitievisie voor de tuinwijken — waarbij bewoners en stakeholders worden betrokken in collectieve wijkvernieuwing, verduurzaming en erfgoedbehoud, bijvoorbeeld in Tuinwijk Ter Elst. Daan benadrukt het belang van samenwerking tussen burgers, beleid, ontwerpteams en kennisinstellingen om klimaatdoelen lokaal te vertalen en te verankeren, en hij werkt systematisch met participatie op buurtniveau om oplossingen als vergroening, energie-efficiëntie en sociale inclusie vorm te geven.

13u30 – 14u30 • Doorgrondsessie 2: Voorstelling ‘Recente publicaties uit de Lage Landen’
Lezing door Jan Villain

Jan Vilain is landschapsarchitect en stedenbouwkundige en onderzoekt hoe natuurlijk groen onze woonomgevingen gezonder, veerkrachtiger en leefbaarder maakt. Vanuit de overtuiging dat verandering klein en lokaal begint, verkent hij de ecologische, ruimtelijke, historische en sociale betekenis van bomen, plantsoenen en ander groen, en toont hij hoe deze elementen even onmisbaar zijn als water, infrastructuur en energie.

In zijn recente boek ‘Van bloempot tot landschap’, het vierde deel in de Zuidzee-reeks van uitgever Public Space, neemt Jan de lezer mee langs plantblindheid, buurtinitiatieven, tactical urbanism, geveltuintjes, toekomstbomen, de 3-30-300-regel, natuurbegraafplaatsen, carbon farming en fytoremediatie. Hij laat zien hoe groen hitte tempert, water vasthoudt, lucht zuivert en tijd verankert, en reikt vernieuwende ideeën aan zoals burgergroendiensten, 15-minutenbosjes en geboortebosbegraafplaatsen. Het boek biedt beleidsmakers, ontwerpers en burgers inspiratie en concrete handvatten om vergroening op verschillende niveaus zelf in gang te zetten.

Lezing door Jasper Verhaegen

Jasper Verhaegen is geoloog en auteur en neemt lezers mee op een tijdreis door de geologische geschiedenis van Vlaanderen. Hij onderzoekt hoe water, bodem, gesteenten en ondergrond onze landschappen, natuurlijke hulpbronnen en zelfs culturele gewoonten hebben gevormd, van steenkool in Limburg tot vruchtbare klei in West-Vlaanderen en zandige Kempen.

In zijn boek verkent Jasper meer dan 500 miljoen jaar van Vlaamse geologie, waarbij hij de oorsprong van heuvelzones, historische monumenten, wielerkoersen en toekomstige energiebronnen traceert. Hij laat zien hoe natuurlijke processen het klimaat en onze leefomgeving door de eeuwen heen hebben beïnvloed, en hoe inzicht in deze dynamische aarde ons kan helpen de toekomst beter te begrijpen. Het boek biedt een diepere kijk op onze omgeving en herinnert ons aan de rol van de mens als gast op een oeroude planeet, waarbij verleden en toekomst nauw met elkaar verbonden zijn.

14u50 – 15u50 • Doorgrondsessie 3: Lezing ‘Ruimtelijke inzichten: Van ondergrond tot bron’
Lezing door Sven Augusteyns over ‘De Doorgrondkaart’ – OMGEVING

Sven Augusteyns is architect-stedenbouwkundige bij het landschaps- en stedenbouwbureau OMGEVING en werkt sinds 2018 als senior projectleider aan landschapsontwikkeling en cocreatieprojecten. Hij bracht zijn expertise in bij projecten zoals het Landschapspark Vlaamse Ardennen, het Riviercontract Zwalm en de Droge Delta, en ontwierp transitieplannen voor klimaatbestendige wijken. Sven combineert kennis van ontwerp, stedelijke planning en klimaatadaptatie om integrale, maatschappelijk relevante oplossingen te realiseren, en werkte mee aan de ontwikkeling van de Doorgrondkaarten van Vlaanderen, een innovatief instrument dat inzicht biedt in hoe water infiltreert in bodem en ondergrond en zo gebiedsgerichte klimaatadaptatie ondersteunt.

Hoe werken bodem en ondergrond onder onze voeten, en welke rol spelen ze in klimaatadaptatie? Hoe kan je daar als ontwerper concreet mee aan de slag?
Sven verkent deze vragen samen met jou aan de hand van de Doorgrondkaart. Hij licht de methodiek toe via twee cases en gaat daarna dieper in op jouw eigen praktijk.
Heb je een gebied dat je verder wil uitdiepen of wil je de logica van bodem en ondergrond beter begrijpen? Breng dan een eigen case mee om samen te analyseren en bespreken.

14u50 – 15u50 • Doorgrondsessie 3: Lezing ‘Ruimtelijke inzichten: Van ondergrond tot bron’
Lezing door Els Van Loon en Karen Dirickx over ‘Terug naar de bron’ – Provincie Vlaams Brabant

Els Van Loon is coördinator van het Strategisch Project Walden bij Provincie Vlaams-Brabant en werkt aan de versterking van open ruimte en robuuste landschapsverbindingen in de Dijleregio. Binnen het project Terug naar de Bron ondersteunt ze de herwaardering van natuurlijke waterbronnen en het opzetten van concrete acties in samenwerking met gemeenten, burgers en andere partners.
Karen Dirickx is ruimtelijk planner bij Provincie Vlaams-Brabant en begeleidt Terug naar de Bron, dat focust op de talrijke permanent waterleverende bronnen en kwelzones in de Brabantse Wouden, die grotendeels uit ons collectief geheugen verdwenen zijn. Samen met inwoners, gemeenten en organisaties worden de bronnen geïnventariseerd, de waterkwaliteit gemeten en voorbeeldprojecten uitgewerkt om bronwater af te koppelen van de riolering.
Daarnaast biedt de ontwikkelde ‘Code van Goede Praktijk’ een praktische leidraad voor duurzaam en verantwoord beheer van de waterbronnen in de regio.

14u50 – 15u50 • Doorgrondsessie 4: Case study ‘Wat met de bodem na verontreiniging?’
Door Dirk Dubin – Bio2Clean

Dirk Dubin, industrieel ingenieur chemie en oprichter van bio2clean, een UHasselt-spin-off verbonden aan het Centrum voor Milieukunde, werkt aan natuurgebaseerde saneringsstrategieën voor bodem, grond- en oppervlaktewater. Zijn werk richt zich op zowel klassieke organische verontreinigingen zoals olie, BTEX en TCE als op opkomende stoffen zoals PFAS, pesticiden en nutriënten, waarbij planten en geassocieerde micro-organismen verontreinigingen afbreken, transformeren of immobiliseren via fytoremediatie. De aanpak combineert wetenschappelijke onderbouwing, inzicht in ondergrondse processen en systematische monitoring, zodat saneringsmaatregelen ecologisch robuust zijn en effecten op bodem en water goed kunnen worden gevolgd.

13u30 – 15u30 • Workshops door Dries Segers

Dries Segers is beeldend kunstenaar, fotograaf, uitgever en onderzoeker. In zijn interdisciplinaire praktijk onderzoekt hij de wisselwerking tussen menselijke en aardse elementen, met als doel nieuwe vormen van samenwerking tussen soorten en materialen te verkennen. Hij werkt zowel met tastbare materialen zoals bodem, planten, licht, regen en schimmels, als met minder zichtbare krachten zoals straling, lichtgolven en vervuiling.

Zijn praktijk is geworteld in materiële en zilver-gebaseerde fotografie, waarin hij het beeld beschouwt als een actieve deelnemer in plaats van een representatie. Binnen zijn doorlopende project Mudgrams verzamelt Segers bodemstalen langs waterstromen in België. Via chemische interacties tussen deze stalen en fotopapier ontstaan beelden die niet alleen ecologische sporen registreren, maar ook vragen oproepen over eigenaarschap, exploitatie en de zorg voor onze gedeelde leefomgeving.

beeld 1: Fieldwork Dries Segers – © Adrienne Van der Werf, beeld 2: Mudgram-residue – Studio View Dries Segers, beeld 3: Atelier DriesSegers – © Els Roelandt

13u30 – 15u30 • Fietsexcursie ‘De opengelegde Dijle en het groenplan van Leuven’

Deze fietsexcursie verkent hoe het Leuvense groenplan concreet vorm krijgt langs de Dijle. We houden halt op verschillende plekken waar recente en geplande ingrepen tonen hoe water, landschap en publieke ruimte opnieuw met elkaar worden verbonden. De excursie wordt begeleid door Luk Vanmaele, vrijwilliger bij Blikveld, die de sites duidt in relatie tot het bredere groenblauwe verhaal van de stad. Waar mogelijk wordt ook toelichting gegeven bij de ontwerpintenties van betrokken ontwerpteams.

13u30 – 15u30 • Excursie ‘Leren met de bodem’

Deze wandelexcursie focust op hoe bodemzorg een actieve rol kan spelen in ontwerp, beheer en betekenisgeving. We bezoeken twee plekken in Leuven waar met concrete ingrepen wordt gewerkt rond bodem, groei en gebruik: de Appeltuin (schoolomgeving) en de stedelijke begraafplaats. De excursie wordt begeleid door Geert Meysmans (Blikveld), samen met Jeroen Deseyn (Plant en Houtgoed) en Joeri Steeno (Stad Leuven). Aan de hand van deze sites verkennen we hoe bodem niet alleen technische ondergrond is, maar ook leeromgeving, ontwerpmateriaal en drager van tijd, zorg en betekenis.

16u00 – 16u45 • ‘Landschapsarchitectuur: Artistieke Verbeelding, Beleving en Duurzame Systemen’
Lezing door Kenny Vandepoel en Christophe Eraly, Overlant Landschapsarchitecten

In 2019 richtten Kenny Vandepoel en Christophe Eraly Overlant op, een bureau dat zich volledig richt op de relatie tussen ontwerp en grond — het “lant”. Elk project begint bij het land zelf, met als doel het beter, evenwichtiger, performanter en mooier achter te laten dan het werd aangetroffen. Het team deelt een diepe fascinatie voor de natuur en de complexe, efficiënte netwerken die daarin ontstaan. Dit vormt de basis van hun systeemgerichte aanpak. Tegelijkertijd is schoonheid een constante drijfveer: in beeld, in ervaring en in beleving. Overlant combineert ecologisch denken met een sterke artistieke verbeelding om plekken te creëren waar mensen, dieren en planten samen kunnen floreren.

beeld 1: Leuven Groenkaart, beeld 2: Vijvers van Bellefroid, Leuven — © Overlant