Dit was het toekomstatelier ‘Landschap Herbronnen’
Het toekomstatelier, ‘Landschap Herbronnen’, richtte zich op het herontdekken en activeren van de bronnen en onderliggende systemen die onze leefomgeving dragen. We gingen in gesprek met Sven Augusteyns van OMGEVING, die de doorgrondkaarten toelichtte, en trokken met Robin De Ridder, Nele Maes en Henri Lebbe van Herbronnen.ressources en Jan Lippens van vzw Coördinatie Zenne het terrein op langs de bronnen van de Maalbeekvallei.
Met de Blikveld Toekomstateliers willen we een experimentele ruimte creëren waar ontwerppraktijk, beleid en onderzoek elkaar ontmoeten rond actuele landschapsvragen. In lijn met ons jaarthema ‘Landschap Doorgronden’ vertrekken deze ateliers vanuit de vraag wat er onder, achter en voorbij het zichtbare landschap schuilgaat — en hoe dit het ontwerp kan informeren.
Doorgrondkaarten als ontwerpinstrument
Sven Augusteyns (OMGEVING) nam ons mee in de logica van de doorgrondkaarten: hoe bodemopbouw, geologie en reliëf bepalen waar water infiltreert en hoe het zich door het landschap beweegt. Met concrete fiches voor twaalf ecoregio’s vertaalde hij deze inzichten naar ontwerpkeuzes die sterker aansluiten op de plek.
Deze spoedcursus bodem en ondergrond maakte duidelijk hoe essentieel deze kennis is om het functioneren van een plek te begrijpen — en dus ook om er gericht op te kunnen ontwerpen.
Vervolgens werden de fiches toegelicht die voor twaalf verschillende ecoregio’s werden ontwikkeld. Deze regio’s bundelen gebieden met gelijkaardige landschappelijke en ondergrondse kenmerken, en vertalen deze naar concrete, ontwerpmatige handvatten. De fiches tonen hoe een beter begrip van bodem en water kan leiden tot meer afgestemde en robuuste ontwerpkeuzes.
Cases uit praktijk en opleiding
We hadden deelnemers uitgenodigd om eigen projecten mee te brengen, en het was bijzonder waardevol om te zien hoe uiteenlopende contexten samenkwamen.
Zo bespraken we onder meer:
• het werk in de Voervallei van een studente uit de bachelor landschapsarchitectuur (KASK-HoGent)
• een case in de Beelbroekstraat, ingebracht door een deelnemer actief bij Stad Gent
De uitwisseling tussen praktijk en opleiding zorgde voor een open gesprek waarin zowel concrete ontwerpvragen als bredere reflecties op aanpak en methodiek aan bod kwamen.
Op pad langs de bronnen van de Maalbeek
In de namiddag gingen we letterlijk op zoek naar bronnen in de stad. Samen met herbronnen.ressources en Coördinatie Zenne ontdekten we de Maalbeekvallei. Dit bracht ons op onverwachte plekken en maakte het ondergrondse systeem tastbaar: we daalden af in de parkeergarage van appartementsgebouw Pacific, waar een bron zichtbaar werd in de waterafvoerinfrastructuur — “Elke dag stroomt hier zomaar 43.000 liter naar de riool.” Onder het Jean Reyplein bevindt zich een groot stormwaterbekken dat het verborgen watersysteem van de stad mee structureert. In het Leopoldpark ontdekten we een kleine bron in een voormalig zeehondenbad, een herinnering aan de tijd dat het park nog een zoo was.
En hun verhaal niet stopt bij observatie: herbronnen.ressources plant deze zomer (opnieuw) een reeks nieuwe, verfrissende activiteiten in de Maalbeekvallei, waarbij ze het bronwater opnieuw zichtbaar willen maken — en er op een speelse manier mee aan de slag gaan!
