Jaarthema 2026: Landschap doorgronden
In 2026 staat Blikveld in het teken van ‘Landschap Doorgronden’. Met dit jaarthema nodigen we iedereen die met het landschap werkt of ermee verbonden is uit om samen dieper te kijken dan wat zich aan de oppervlakte toont. Het ontwerp is een belangrijk vertrekpunt en daarbij leggen we de nadruk op wat een landschap ondergronds, of dicht bij de grond, draagt: bodem en water, gebruik en beheer, wortels, leidingen en verhalen die vaak pas zichtbaar worden wanneer je je erin verdiept. Door het landschap te doorgronden, brengen we het ontwerp opnieuw dichter bij wie en wat met het landschap leeft.
Met het jaarthema Landschap Doorgronden willen we landschapsarchitectuur expliciet positioneren als een discipline die werkt met complexiteit, tijdsdiepte en meerstemmigheid. Doorgronden betekent hier zowel beter begrijpen als consequenter handelen: ontwerppraktijken ontwikkelen die vertrekken vanuit de materiële, ecologische en maatschappelijke realiteit van het landschap, zowel onder –als bovengronds, in plaats van deze te corrigeren. Binnen het programmajaar 2026 verkennen we drie samenhangende dimensies van ‘doorgronden’.
Landschap Doorgronden: ontwerpen met de ondergrond
Het landschap is een gelaagd en interagerend systeem van water –en bodemprocessen, ecologische relaties, materiaalstromen en historische tijdslagen. Wie landschap ontwerpt, werkt met deze onderliggende logica’s. Doorgronden betekent hier: bodem en ondergrond ernstig nemen als dragende structuur van het ontwerp. Niet als randvoorwaarde, maar als vertrekpunt. Dit vraagt om ontwerppraktijken die vertrekken vanuit processen (groei, buffering, successie, regeneratie) en die rekening houden met traagheid, onzekerheid en lange tijdshorizonten.
Landschap Doorgronden: ontwerpen met wat weerstand biedt
Doorgronden is ook een professionele houding. Het betekent weerstand bieden aan een oppervlakkige benadering van ‘duurzaamheid’ en instrumenteel gebruik van ecologische benaderingen. In plaats daarvan vraagt het om een ontwerppraktijk die zich verdiept in context: in beheerlogica’s, eigenaarschap, regelgeving, conflicten, gebruik en onderhoud. Hoe ontwerpen we op een manier die robuust blijft voorbij de trends? Hoe ontwikkelen we landschapspraktijken die ecologisch en maatschappelijk standhouden?
Landschap Doorgronden: ontwerpen met kennis van onderuit
Landschap wordt vandaag mee gedragen door burgers, vrijwilligers, terreinorganisaties en lokale collectieven. Via citizen science, beheerpraktijken, activisme en zorgrelaties produceren zij kennis die vaak dieper en langduriger verankerd is in specifieke plekken dan professionele expertise. Doorgronden betekent hier: deze kennis niet reduceren tot ‘participatie’, maar erkennen als volwaardige bron voor ontwerp en beleid. De Arena onderzoekt hoe dergelijke vormen van kennis structureel kunnen meespelen in ontwerpprocessen.
